Wyrok w sprawie rozwodowej nie ogranicza się jedynie do rozwiązania stosunku małżeństwa, lecz obejmuje również szereg obligatoryjnych i fakultatywnych kwestii. Sięgając po pomoc kancelarii adwokackich w tychże sprawach trzeba mieć świadomość owej złożoności. Sąd obligatoryjnie orzeknie o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, jak również o wspólnym korzystaniu z lokalu mieszkalnego przez rozwiedzionych małżonków. Właśnie nad tym ostatnim elementem wyroku rozwodowego warto się dłużej zatrzymać.

Utrzymywanie wspólnoty rodzinnej małżonków prowadzi do konieczności wspólnego zajmowania lokalu mieszkalnego. Często, gdy stosunki układają się poprawnie, małżonkowie nie zwracają uwagi na problemy własnościowe zajmowanego mieszkania. Wspólnie zajmowane mieszkanie nie musi wszak być majątkiem wspólnym małżonków (nabytym w trakcie trwania małżeństwa). Może należeć do majątku osobistego jednego z małżonków lub do osoby trzeciej. Wraz z rozwiązaniem stosunku małżeństwa spowodowanego trwałym i całkowitym rozkładem pożycia koniecznym wydaje się uregulowanie kwestii dalszego zamieszkiwania ex-małżonków w tym samym miejscu. Fakt rozwodu nie powoduje automatycznie rozwiązania ewentualnego stosunku najmu (gdy mówimy o lokalu osoby trzeciej), nie rodzi również konieczności natychmiastowego opuszczenia lokalu należącego do majątku wspólnego małżonków. Z chwilą rozwiązania małżeństwa dochodzi do zamiany wspólności łącznej we wspólność ułamkową. Małżonkom przysługuje idealne co do treści, ułamkowe co do zakresu prawo własności lokalu mieszkalnego, w tym wspólne prawo do korzystania z tego lokalu. Obligatoryjne rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie korzystania z wspólnie zajmowanego lokalu zmierza do prawnego uregulowania często bardzo osobistych i trudnych kwestii dalszego „wspólnego” życia rozwodników.

Obowiązkiem dobrego adwokata jest wyjaśnić klientowi zawiłości związane z dalszym korzystaniem z lokalu. W szczególności powinien mieć on świadomość, iż orzeczenie przez sąd rozwodowy eksmisji związane jest z szeregiem przesłanek. Jak stanowi art. 58 § 2 KRO nakazanie opróżnienia lokalu może nastąpić tylko w wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Eksmisja nie może być orzeczona przeciwko osobie, której przysługuje wyłączne prawo do lokalu, a więc gdy jeden z małżonków jest jedynym właścicielem mieszkania. Wykluczone jest tym samym uniemożliwienie przez sąd rozwodowy wykonywania przez jednego z małżonków prawa własności do nieruchomości, jeśli stanowi ona jego majątek osobisty. Eksmisję możemy orzec wyłącznie wówczas, gdy mieszkanie jest składnikiem majątku wspólnego lub jest wynajmowane.

Nakazanie eksmisji może odbyć się jedynie na wniosek drugiego małżonka. W wyjątkowych sytuacjach nie jest jednak wymagane, aby wnioskujący małżonek faktycznie przebywał w lokalu. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, małżonek opuszczający wspólne mieszkanie dla zapewnienia bezpieczeństwa i spokoju powinien być nadal traktowany, jakby w lokalu tym pozostawał (IV CKN 1249/00).

Żądanie eksmisji może być uzasadnione szeregiem okoliczności: przemocą, nadużywaniem alkoholu, presją psychiczną itd., byleby były to okoliczności uniemożliwiające dalsze wspólne zamieszkiwania w lokalu. Orzeczenie w sprawie korzystania ze wspólnie zajmowanego lokalu jest obligatoryjnym składnikiem wyroku rozwodowego. Jeśli sąd o tym nie orzeknie, a zachodzą przesłanki, konieczny będzie wniosek o uzupełnienie wyroku (art. 351 KPC). Dopiero po uzupełnieniu wyroku możliwe jest wniesienie apelacji. Zaskarżenie tylko orzeczenia o eksmisji małżonka, zawarte w wyroku orzekającym rozwód, sprawia, że pozostałe części tego wyroku stają się prawomocne. W analizowanej sprawie skarga kasacyjna nie przysługuje (art. 3982 KPC), choćby zaskarżenie dotyczyło tylko i wyłącznie kwestii zajmowanego lokalu.